मुरारीराज मिश्र

माैन भाखामा जे-जे, भन्दछन् ती नजरले  बुझ्न थालेको छुु मैले, भाे नबाेल अधरले । जुधाएर आँखा-आँखा, धेरै कुरा भन्न मिल्छ समाएर हात-हात,  सारा व्यथा भुल्न मिल्छ धेरै  माया  संगालेर,  अमर  नाता  गाँसिदेऊ  सारा संसार जित्न सक्छु, एकपल्ट हाँसिदेऊ नयाँ संसार बसाउनु छ, दुबैकाे रहरले भाे नबाेल अधरले, भाे नबाेल अधरले । तिमीलाई खुशी राख्न,  सबैसँग लड्न सक्छु काँडैकाँडा भरिएको, बाटो माथि हिड्न सक्छु  तिम्रो साथ पाएपछि, असम्भव नै के पाे छ र  अंगालोमा  तिमी  भए,   मर्न  पनि  हुन्न  डर  रमाओैं  हामी  आफैं,  नदेखाेस्  याे सहरले भाे नबाेल अधरले, भाे नबाेल अधरले ।। https://youtu.be/6znsvaqTq6M?si=IhJg8FYlMSKSUMiu

                ✍️ मुरारीराज मिश्र धेरै दिनपछि उनको होस खुल्यो । बिस्तारै आँखा उघार्दा आफू अस्पतालको शय्यामा पल्टिएको पाए । अलि पर रूञ्चे अनुहार लगाएर बसेकी उनकी श्रीमतीलाई केही मान्छे सान्त्वना दिइरहेका थिए । उनले ती मानिसहरू चिने । चिनेपछि मनमनै कुंढिए । सान्त्वना दिनेहरूमध्ये एकजनाले उनलाई हेरेछन् क्यारे - “उहाँलाई होस आयो जस्तो छ,” भन्दै हँसिलो अनुहारका साथ बेडतर्फ आए । सबैजना आफूतिर आउँदै गरेको देखेपछि बोल्नुपर्ने झन्झटबाट बच्न आँखा चिम्लिएझैँ गरे उनले । “ए, अझै राम्रोसँग होस आएको रैनछ । छिट्टै ठीक हुन्छ, नआत्तिनुस् । हामी फेरि आउँछौँ,” भन्ने आवाज कानमा पर्‍यो । उनीहरू फर्किसके भन्ने लागेपछि उनले आँखा उघारे । श्रीमती हर्षविभाेर भइन्। उनले बिस्तारै सोधे - “के भएको थियो ?” श्रीमतीले बताइन् - “दुर्घटनापछि धेरै रगत चाहियो । तपाईंको ग्रुपको रगत पाउन गाह्रो भयो । साथीभाइ र आफन्त सबैलाई गुहारें । प्रायः सबैले बहाना बनाएर पन्छिए । धन्न दुईजना छिमेकी भाइहरू आएर रगत दिए…नत्र…!” ती दुवैजना उनै छिमेकी थिए, जसलाई आफ्ना उम्मेदवार लिएर भोट माग्न आएको बेला उ...

कृति परिचय : मानव जीवन अनेक अनुभव, भोगाइ, संघर्ष र सिकाइहरूले भरिएको हुन्छ । ती अनुभवहरू समयसँगै स्मृतिमा सीमित भएर हराउन पनि सक्छन् । आफ्ना जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना, अनुभूति र स्मृतिलाई शब्दमा उतारेर सुरक्षित राख्ने प्रयत्न नै संस्मरण लेखन हाे । संस्मरण व्यक्तिगत स्मृति मात्र होइन, समय, समाज र अनुभवको दस्तावेज पनि हो । यसले व्यक्तिको जीवनयात्रालाई मात्र होइन, त्यस समयको सामाजिक-सांस्कृतिक यथार्थलाई पनि उजागर गर्छ । तसर्थ यसलाई महत्त्वपूर्ण साहित्यिक विधा मानिन्छ ।  यसै क्रममा, नेपाली साहित्यिकफाँटमा जीवनका भाेगाइहरू नामक एउटा संस्मरण कृति थपिएको छ । ७३ बर्षिय साहित्यानुरागी समाजसेवी किरण शर्मा द्वारा लिखित याे पुस्तक, उनको बाल्यकालदेखि विद्यार्थी, जागिरे, राजनीतिक र पारिवारिक जीवन भाेगाइको एकमुष्ठ दस्तावेज हो । मानिसले जीवनमा भोगेका सुख-दुःख, सफलता-असफलता, भेटघाट र घटनाहरूलाई लेखेर राख्दा ती भावी दिनका लागि स्मरणीय अभिलेख त बन्छन् नै, यसरी लेखिएका संस्मरणले कुनै व्यक्तिको जीवनयात्रासँगै त्यो समयको सामाजिक परिवेश, संस्कार र जीवनशैलीको चित्र पनि प्रस्तुत गर्छ ।  संस्मरण आत्मअ...

✍️ मुरारीराज मिश्र धरतीमा   भेटें   मैले,    स्वर्गकी   परी बाँधी राखुँ जस्ताे लाग्यो, अंगालो भरी । उनी बाेल्दा बजेजस्ताे, लाग्छ मीठो धून उनी देख्दा लजाएझैं, लाग्छ मलाई जून स्वास फेर्दा, सुगन्धित  हावा चले जस्ताे सम्झँदा नै मन भित्र, हुन्छ कस्तो कस्तो सुन्दरताकाे बर्णन उनको, गरुँ कसाे गरी बाँधी राखुँ  जस्ताे लाग्यो,  अंगालो भरि । माेतीदाना    दन्तलहर,    हेरिरहुँ   लाग्छ  नयनरूपी सागरभित्र,  डुब्ने इच्छा जाग्छ आँखाबाट  भित्रपसी,  मुटुभरि  छाउँछिन् हरेक रात निन्द्रा बनि, सपनीमा आउँछिन् व्याकुल हुने याे मनलाई,  बुझाऊँ के गरि बाँधी राखुँ  जस्ताे  लाग्यो,  अंगालो भरि । धरतीमा   भेटें    मैले,    स्वर्गकी   परी बाँधी राखुँ जस्ताे लाग्यो, अंगालो भरी । https://youtu.be/AqE1639cRpA?si=KmAgsNoSQRKzg7gg

 ✍️ मुरारीराज मिश्र मृत्यु जीवनको अन्तिम सत्य हो जसलाई कसैले टार्न सक्दैन । गीतामा भनिएकाे छ- जन्म लिनेको मृत्यु निश्चित छ र मृत्यु हुनेको जन्म पनि निश्चित छ ।  यस कथनबाट बुझ्न सकिन्छ कि, जीवन-मृत्यु एक चक्र हो जसबाट सबै प्राणीहरूले गुज्रिनु पर्छ । र, मृत्युसँगै जीवनको नयाँ सुरुवात पनि हुन्छ। बाँचुञ्जेल जीवन सफल हाेस्, मृत्युु पश्चात् आत्माको परलाेक यात्रा सहज रहोस् तथा अर्को जन्ममा राम्रो शरीर प्राप्त मिलाेस् भन्ने कामनाका साथ विभिन्न धार्मिक संस्कार, जप-तप, पूजा-पाठ, धर्म-कर्म, तीर्थ-व्रत ध्यान आदि गर्न, हाम्रा पाैराणिक धार्मिक ग्रन्थ र परम्पराले हामीलाई सिकाएका छन् ।  आफ्ना लागि गरिने कर्मका साथसाथै हामीले दिवंगत पुर्खाहरूका उद्धार र शान्तिका लागि विविध धार्मिक कर्म पनि गर्दै आएका छाैं । शास्त्रमा भनिएको छ- “पुत्रस्य परमो धर्म: पित्र्यूद्धारसमो नहि ।” अर्थात् पितृहरूकाे उद्धार गर्नु नै पुत्रकाे परम कर्तव्य र धर्म हाे । उसका लागि याे भन्दा ठूलो धर्म अरू केही छैन । यही कुरालाई मनन गरि हाम्रो परम्परागत सामाजिक मान्यता अनुसार हरिहरक्षेत्र, पुनपुन, गया, वैतरनी र काशीमा दिवं...

✍️ मुरारीराज मिश्र ‘म किन लेख्छु ?’ यस प्रश्नको ठ्याक्कै उत्तर छैन मसंग । त्यसैले हाेला, यस प्रश्नको जवाफ दिंदा संधै अलमलिन्छु । साँच्चै, “म किन लेख्छु” हाेला ? कतै, आफूलाई नबुझी संसारलाई कसरी बुझ्ने भनेर आफैंलाई बुझ्न लेख्छु कि ? या, आफ्नै अनुभूति, प्रश्न र पीडासँग साक्षात्कार र आत्मसंवाद गर्न पाे लेख्छु ! अथवा, देखेका, भोगेका अनुभव र भेटिएका पात्रहरू, यी सबै आफ्नै स्मृतिमा मात्र सीमित नरहुन् भन्ने चाहनाले पाे भावनाहरूलाई शब्दाकार दिन्छु कि ?  लेखन, मानिस र समाजसंग सम्बन्ध गाँस्ने प्रभावकारी माैन शब्दसम्वाद हाे । लेखाइ, निजी अनुभूति भए पनि सार्वजनिक अभिव्यक्ति हो । लेख्नु भनेको उत्तर दिनु मात्र होइन, प्रश्न जन्माउनु पनि हो । शब्दहरू सशक्त भए तिनले समाजमा चेतना जगाउन र परिवर्तनको बीउ रोप्न सक्छन् भन्ने मेराे धारणा छ । जब लेखक लेख्छ, ऊ समाज र समयसँग बहस गरिरहेको हुन्छ । जीवनको भीडभाडमा देखिने हर्ष, विषाद, अन्याय, करुणा, आशा र निराशाका अनगिन्ती दृश्यहरू लगायतका सबै क्षणहरू क्षणिक हुन्छन; तर शब्दले तिनलाई दीर्घायू बनाउँछ। लघुकथामा म समाजको सानो घटना भित्र लुकेको ठूलो संकेत खोज्छु...