मुरारीराज मिश्र

समृद्ध घरको आँगनमा केही अभाव थिएन । तर नेतृत्व सधैं विवादकै छायाँमा रह्यो ।  बाबुको पालो सकिँदा जेठो कलहमै हरायो । माइलो पत्याइएन । साहिँलो ओझेल पर्‍यो । अन्ततः घरको साँचो कान्छोको हातमा पुग्यो । सबैले उसैमा नयाँ बिहानी देखे । तर बिहानी चाँडै धमिलिन थाल्यो । ऊ बोल्नभन्दा मौन बस्न रुचाउन थाल्यो । केही सीमित अनुहारमै मुस्कुरायो । परम्पराभन्दा अहं अग्लियो । घरभित्रका ढोका बन्द हुँदै गए, सँधियारतिरका झ्याल खुल्दै गए । यही फाटोमा छट्टु सँधियारले पुर्ख्यौली सिमानामै दाबी ठोक्यो । पर्खालको डोरी तन्कियो । घरभरि प्रतिवाद उठ्यो । सम्झाइका स्वर बढ्दै गए, तर कान्छोको मौनता भने अझ बाक्लिँदै गयो । एक दिन कान्छोबाहेक तीन दाजुभाइ आँगनमा चिन्ता साटासाट गर्दै थिए । घर्‍याक्क ! आवाज सुनियो । “को हो त्यहाँ ?” साहिँलोको स्वरले माथिका दुई छायाँ झस्किए । झ्याल-झ्यालबीच थमाइँदै गरेको रातो खोलको कागज हातबाट चिप्लियो । माइलाले उठायो । जेठोले खोल्यो । रातो खोल । भित्र- लालपुर्जा । ✍️ मुरारीराज मिश्र

कति शान्त छ- आकाश ! तर उस्तै अशान्त छ- मान्छे । तारा टाँगेर  घाउ सिउँछ आकाश । मान्छे भने मुस्कान भित्र चर्किन्छ । माथि- मौन आकाश । तल- कोलाहल मन ।      ✍️ मुरारीराज मिश्र

स्वर्ग… यो शब्द सुन्नासाथ मन किन उज्यालोतिर दौडिन्छ ? र नर्क… यो शब्द उच्चारण गर्नेबित्तिकै मनभित्र किन एउटा अदृश्य भय जन्मिन्छ ? सानैदेखि सुन्दै आएको छु- असल कर्म गर, स्वर्ग पाइन्छ । पाप नगर, नर्क भोग्नुपर्छ । त्यसैले मानिस धर्म गर्छ, पूजा गर्छ, व्रत बस्छ, दान गर्छ, तीर्थ धाउँछ । सबैको कामना एउटै हुन्छ- “हे ईश्वर ! अन्त्यमा स्वर्ग प्राप्त होस् ।” तर आज एउटा प्रश्नले मलाई छोड्न मानेको छैन । यदि भगवान् स्वयं मेरो अगाडि उभिनुभयो र मुस्कुराउँदै भन्नुभयो- "ल, तिमीले जीवनभर खोजेको बैकुण्ठ तयार छ । अब मेरो साथ लाग ।" के म तुरुन्तै उहाँसँग जान सकूँला ? सायद सक्दिनँ । म कुनै न कुनै बहाना बनाउँछु । भन्छु- अझ केही जिम्मेवारी बाँकी छन् । केही सपना अधुरा छन् । केही सम्बन्ध अधुरा छन् । अझ केही दिन... केवल केही दिन पृथ्वीमै बाँच्न पाए हुन्थ्यो । त्यसपछि म आफैँसँग अर्को प्रश्न गर्छु- यदि म स्वर्ग जान तयार नै छैन भने, जीवनभर स्वर्ग किन खोजिरहेको छु ? सायद मानिसको सबैभन्दा ठूलो चाहना स्वर्ग होइन, जीवन हो । ऊ अमरताको सपना देख्छ, बाँच्न चाहन्छ । आफ्ना मान्छे, आफ्ना सम्बन्ध, आफ्ना दुःख–सुख र आफ्...

✍️ मुरारीराज मिश्र मध्यरातमा फोन बज्यो । "भाइ, बुबालाई सास फेर्न गाह्रो भयो । अस्पताल लाँदैछु, तुरुन्त आऊ !" दाजु प्रकाशको काँपिरहेको स्वर सुनियो । रमेश हतारिँदै निस्कियो । अस्पतालतर्फ दौडँदा बुबाले बाल्यकालमा सुनाउनु भएको भानुभक्तको रामायण झल्झली सम्झियो । उसलाई लाग्यो, भाइ हुनु भनेको संकटमा लक्ष्मणझैँ दाजुको साथमा उभिनु हो । अस्पताल पुग्दा आकस्मिक कक्षबाहिर प्रकाश बेचैन थिए । "दाजु, नआत्तिनुस् । जति खर्च लागे पनि म बेहोर्छु । पहिले बुबालाई बचाऔँ ।" प्रकाशले भाइलाई अँगालो हाले, "तिमीजस्तो भाइ छाै र त मलाई ढुक्क छ। नत्र, म एक्लैले के गर्न सक्थे र ।” तीन घण्टापछि डाक्टरले भने, "अब खतरा टर्‍यो ।" दुवैले राहतको सास फेरे । प्रकाश बुबालाई हेर्न आईसीयूभित्र पसे । रमेश बिल तिर्न काउन्टरतिर लाग्दा भुइँमा एउटा मोबाइल देख्यो । हतारमा कसैको खसेको होला भन्दै उठाएर खल्तीमा राख्यो । बिल तिरिसकेपछि मोबाइल बज्यो । निकालेर हेर्दा त्यो प्रकाशकै रहेछ । स्क्रिनमा नयाँ सन्देश देखियो । उसको नजर त्यसमै अडियो । त्यत्तिकैमा, आईसीयूको ढोका खुल्यो । प्रकाश आँखा पुछ्दै...

  ✍️ मुरारीराज मिश्र मञ्चमा उभिएर नेताले “एउटा वाक्य” बोले । केही समयमै त्यो वाक्यभन्दा ठूलो भयो त्यसको विरोध । उनले भने- “मेरो आशय त्यो थिएन ।” विरोध झन् चर्कियो । उनले फेरि भने- “मिडियाले बङ्ग्यायो।” त्यो पनि टिकेन । अन्तिम अस्त्र फ्याँके- “यो त एआईको खेल हो ।” सभा सकिएपछि एक स्कुले बालकले बाबुको हात समातेर सोध्यो-  “बाबा, एआईले त मानिसको आवाज नक्कल गर्न सिकेछ... मानिसले ‘माफ गर्नुहोस्’ भन्ने आफ्नै आवाजचाहिँ किन बाेल्न सिकेन ?” बाबुले उत्तर दिन सकेनन् ।  प्रश्न नेताको थिएन, प्रवृत्तिको थियो ।                  ***** कल्पतरूमा प्रेषित

        ✍️ मुरारीराज मिश्र बगैंचाकाे बिचमा एउटा रुख थियो । ऊ हरेक बिहान हावासँग आदर्शका गीत गाउँथ्यो । छायाँ, उदारता र परोपकारका कथा सुनाउँथ्यो । चराचुरुङ्गीहरू उसका शब्द सुनेर मुग्ध हुन्थे । एकदिन उसले छिमेकी रुखबाट वसन्तकाे केही अंश माग्यो । "पात पलाउनासाथ फिर्ता गरिदिन्छु," उसले भनेको थियो । पात पलाए । ऋतु फेरिए । फेरि ऋतु फेरिए । फेरि पनि फेरिए । प्रतिज्ञाभन्दा चार गुणा समय बितिसकेको थियो । तर उधारो वसन्त अझै फर्किएन । बरु ऊ झन् उच्च स्वरमा आदर्श, इमानदारी र नैतिकताको व्याख्या गरिरह्यो । एक साँझ छिमेकी रुखले सोध्यो - "सुगन्ध ठूलाे हुन्छ कि सुगन्धको कुरा ?" रुखले जवाफ दिन सकेन । त्यो दिन बगैंचाले एउटा सूत्र भेट्टायो - “वचनको मूल्य जिब्रोले तय गर्दैन, समयमै फर्किएको विश्वासले तय गर्छ ।” (उमामहेश्वर मार्ग, कुमारीगाल, काठमाडौ- ७) हिमाली बेलामा प्रकाशित २०८३-०३-१४