मुरारीराज मिश्र

✍️ मुरारीराज मिश्र नारी हुन् प्रेमको बाली, उब्जने खेतका गरा । उब्जाई खुशीकाे बाली, पार्छिन् गृह हराभरा ।। सहन्छिन् दुखका भारी, गुनासो गर्दिनन् उनी । निस्वार्थ भाव मात्रै छ, लाेभ देखिन्न क्यै पनि ।। बसन्त ऋतु हुन् नारी, हरियाली सबैतिर । फूल्दछन् फूल मायाका, प्रेम सिंच्दा उनीतिर ।। नारी हुन् काेकिलाकण्ठी, सुनाैं लाग्ने संधैभरी । राखाैं लाग्छ उनैलाई, यी आँखाकै वरिपरि ।। स्नेहकाे मह घाेलेर, सबैलाई पिलाउँछिन् । म छु है दुखकाे साथी, भनी ढुक्क बनाउँछिन् ।। सुखमा रम्दछिन् साह्रै, पीडामा हात थाम्दछिन् । बनेर बलियो खम्बा, नारी गृह सम्हाल्दछिन् ।। घर बारी उज्यालिन्छ, नारीले मुस्कुराउँदा । आधा दु:ख त्यसै घट्छ, नारीले सुम्सुम्याउँदा ।। नारीकै साथले चल्छ, जिन्दगी सहि ढंगले । नारी त्याे प्राणवायु हाे, खाेज्दछन् अङ्ग अङ्गले ।। भालेकाे डाक देखि नै, फुर्सद् मिल्दैन तापनि । थाकेको छु म भन्दिनन्, नारीले कहिल्यै पनि ।। जिन्दगी कसरी ज्यूने, नारीले त्यो बताउँछिन् । पिएर आँसुकाे प्याला, नारी हाँस्न सिकाउँछन् ।। देवता बस्न सक्दैनन्, सबैका घरमा भनि । पठाए दैवले नारी, पृथ्वीमा जाऊ लाै भनि ।। मायाकी खानी हुन् नार...

१. भजन भन्छन् ऋषि महर्षि, भन्छन् पुराण शास्त्र - 'श्रीकृष्ण नै जगतमा, हुन् देव एकमात्र' ।। जप हाे स्मरण उनैको, तप् हाे भजन् र पाठ । हाे मन्त्र नाम उन्काे, मुक्ति छ यसबाट ।। दुई हात जाेडी केवल, लिंदा श्रीकृष्ण नाम - सम्पूर्ण पाप कट्छन्, पाईन्छ दिव्य धाम ।। भन्छन् प्रभु गीतामा - 'केवल म हुँ विधाता, छन् नाशवान सारा, स्थायी म हुँ जगत्मा' ।। मेराे र तेराे भन्ने, याे स्वार्थी भाव त्यागाैं । भक्ति गराैं प्रभुकाे, मन कृष्ण मैं लगाअाैं ।। ----------------------------------- ✍️ मुरामि २. भजन सृष्टि भरिका, प्राणी सबै नै, पर्छन् जस्काे शरणमा । करुणामूर्ति, भाेलेबाबा, परें म पनि चरणमा ।। तीर्थ तिमी नै, व्रत तिमी नै, तिमी नै याेग र ध्यान । जति बुझे नि, बुझ्न नसकिने, तिमी नै सारा ज्ञान ।। शब्द तिमी नै, अर्थ तिमी नै, तिमी नै हाै परमार्थ । कर्म तिमी नै, भाग्य तिमी नै, तिमी नै हाै पुरूषार्थ ।। धर्म तिमी नै, सत्य तिमी नै, तिमी नै सारा शास्त्र । नाशवान छन् सारा बस्तु, अविनाशी तिमी मात्र ।। पाप पुण्यका साक्षी तिमी नै, तिमी नै मुक्तिदाता । सारा जगमा, व्याप्त तिमी छाै, तिमी नै एक विधाता ।। आद...

  ✍️  मुरारीराज मिश्र शायद  साइत नजुरेर होला, मुक्तिनाथ जाने अवसर पटकपटक आउँदा पनि जाने अनुकूल मिलिरहेको थिएन । यसै क्रममा घरपरिवारमा सल्लाह भयो । केही बर्ष अघि माैलाकालिका गएको बेलामा गृहलक्ष्मीले त्यहाँ लाखबत्ती बाल्ने संकल्प गरेकी रहिछन् ! यसपटक छोरी पनि एकमहिने बिदामा नेपाल आउँदै थिइन् । उनले पनि घुम्नजाने ईच्छा गरिन् । त्यसैले यसपल्ट लाखबत्ती कार्यक्रम सहित देश दर्शनका लागि मुक्तिनाथसम्म जाने मनस्थिति बनाइयाे । साथीभाइ, इष्टमित्र र आफन्तजनहरु सँग  कुराकानी हुँदा उहाँहरुले पनि भ्रमणमा सहभागी हुने इच्छा व्यक्त गर्नुभयो । एक-एक गर्दै ठूलै टोली बन्यो । जाने दिन तय गरेर चिरपरिचित यात्रा व्यवस्थापक सँग छलफल गरि यात्राको सातदिने प्याकेज तयार गरियो । देवघाटधाम, मौलाकालिका, विन्धवासिनी, गुप्तेश्वर महादेव, तालवाराही, छाब्दी बाराही, ब्यास गुफा, गलेश्वर महादेव, बाग्लुङ कालिका र मुक्तिनाथ जाने कार्यक्रम तय भयो । यात्राको प्याकेजमा सवारी भाडा, बिहानकाे चिया, दैनिक दुईछाक खाना र बासको व्यवस्था समावेश थियो । दिउसोको खाजा र साईट सीनको खर्च भने आफैंले ब्यहाेर्नु पर्थ्यो । यात्राक...

  ✍️ मुरारीराज मिश्र,  दशैैंकाे समयमा माता वैष्णाेदेवीकाे दर्शन लगायत भारतका केही प्रसिद्ध तीर्थस्थलहरुकाे यात्रा गर्ने पूर्वनिर्धारित कार्यक्रम अनुसार  २०७५  असाेज २९ गते दुर्गा पक्षकाे षष्टी तिथिका दिन बिहान ७ बजे हाम्रो ११ दिने तीर्थयात्राकाे शुरुवात भयाे । दशैंकाे नाैरथाकाे समय हामी नाैजना नै तीर्थयात्री लिएर हामीले बुक गरेकाे ल्याण्डक्रुजर गाडी  काठमाडौंबाट हुँईकियाे । याे गाडीको गन्तव्य हामीलाई सुनाैली नाकासम्म पुर्‍याउनु थियोे । बिहानीपखकाे काठमाडौंकाे माैसममा चिसाेपन आईसकेकाे महसूस भयाे । बिहानकाे चियापान नाैबिसेमा गरि करिव ११:३० बजे तिर चितवनको आँपटाडीमा पुगेर हामीले घरबाटै बनाएर लगेकाे खाना खायौं । त्यहाँबाट खाना खाएर हिंडेका हामी सांझ ४:३० बजे सुनाैली बजार पुग्यौं । एउटा हाेटेलमा हाम्रो रात्री बसाइकाे ब्यवस्थापन भयाे । हाेटेलमा कुराकानी गरेर भाेलिपल्ट बिहान गाेरखपुर जानका लागि याैटा भारतीय जिपकाे अग्रिम बुकिङ्ग गरेर खाना खाईवरी सुतियाे त्यसदिन । भारतीय रेलवेकाे टिकट हामीले काठमाडौंकाे ओरियण्ट प्याराडाइजबाट करिब चार महिना अघि नै बुकिङ्ग गरिसकेको हुना...

लड्डु छिमेकीको घरमा ठूलै झगडा सुरु भाे । हतियार नउठाएकाेले मात्रै रगत नबगेकाे हाे, शब्दले त भिषण काटमार नै भाे । दाजुभाइहरुका कित्ता छुट्टिन थाल्यो ।नातागोता र आफन्तहरु पनि गुट-गुटमा बाँडिए । अलि सम्पत्तिवाला नै भएकाले दाजुभाइहरुकाे । जग्गा जमिन प्रशस्तै थियाे ।  चतुराे छिमेकी सबै घटनाक्रम नियालिरहेकाे थियोे । बिस्तारै उ पनि सल्बलाउन थाल्यो । सुटुक्क, बेग्लाबेग्लै सम्पर्क गर्न थाल्याे दुबैसंग । हितैषी देखाऊन थाल्यो आफूलाई दुबैकाे । जसरी हुन्छ आफूलाई सहयोग गर्न आग्रह गरे दुबै दाजुभाइले उसलाई । अंशवण्डा हुने त करिब पक्का जस्तै थियाे, फाईदा हुने ठानेर छिमेकी पनि मख्ख पर्‍यो । बर्षाैं देखि आफूले आँखा लगाउँदै आएकाे उनीहरूकाे भाेगचलनकाे जमिन सस्तो दाममा हात पार्ने लाेभ बढ्याे । उसले प्रस्ताव राख्यो, दुबैले सहर्ष सहमति जनाए । अझ याैटाले त बजार भाउभन्दा निकै कम माेलमा दिन्छु पनि भन्याे, उ हाैसिएर अनेक तानाबाना बुन्न थाल्याे ! एक दिन बिहान, उ भर्खरै उठेको मात्रै थियो । छिमेकमा निकै हल्लाखल्ला सुन्याे । हेर्‍यो, धेरै मानिसको जमघट थियाे । उ पनि बिस्तारै गयाे त्यतातिर । देख्यो, माला लगाएर अंकम...

चाहे लगाऊ दाैरा-सुरुवाल, चाहे धाेती-गम्छा । नेपाली मन हुनुपर्छ, जे लाएनी हुन्छ ।। बेग्लाबेग्लै भाषा-भेष, बेग्लै बोलीचाली ।  जेजस्तो होस् रहनसहन, हामी हौं नेपाली ॥  सबै भाषा राष्ट्रभाषा, संविधानले भन्छ ।  नेपाली मन हुनुपर्छ, जे बोलेनी हुन्छ ॥ देउडा गाऔं, झ्याउरे गाऔं, या त देउसी भैलो ।  रोदी गाऔं, लोकगीत गाऔं, या त तामाङ सेलो ॥  यहाँ गाइने सबै गीतमा, एकताको धुन छ ।  नेपाली मन हुनुपर्छ, जे गाएनी हुन्छ ॥ स्वाभिमानी बन्नुपर्छ, अल्छी गर्नु हुन्न  मेहनतले उब्जाएर, खानुपर्छ अन्न  भात, रोटी, गुन्द्रुक, ढिंडो, के-के खान पुग्छ ।  नेपाली मन हुनुपर्छ, जे खाएनी हुन्छ ॥ चाहे लगाऊ दौरा-सुरुवाल, चाहे धोती-गम्छा ।  नेपाली मन हुनुपर्छ, जे लाएनी हुन्छ ॥

----------------------------------- ✍️ मुरारीराज मिश्र मानवले आदिमयुग देखि नै बिभिन्न किसिमहरुबाट सिक्दै आएको छ र, यो क्रम कुनै न कुनै रुपमा जीवनपर्यन्त नै निरन्तर रुपमा चलिरहन्छ । मानवको यहि सिक्ने क्रमलाई हामी अहिलेको भाषामा शिक्षा भन्ने गर्दछौ । बालकको पहिलो पाठशाला भनेको घर हो, उस्ले आफ्नी आमारुपी शिक्षिकाबाट सिक्ने क्रमको सुरुवात गर्दछ । दार्शनिक ईमर्सनले भनेका छन्– “आमाले जस्तो बनाउंछिन् मानिस त्यस्तै बन्छ”। अर्थात् आमालाई एक कुशल कुमालेको रुपमा बुझ्न सकिन्छ जस्ले कांचो माटो रुपी बालक लाई एउटा सुन्दर र आकर्षकरुप प्रदान गरि योग्य बनाउंछिन । यसैबाट नारी शिक्षाको महत्व प्रष्ट हुन्छ ।  महिलाहरुले घर बाहिर नै निस्कनु हुंदैन भन्ने सामाजिक सोच रहेको तत्कालिन समयमा “एक पुरुषलाई शिक्षा दिनु एकजनालाई शिक्षित पार्नु हो तर एक महिलालाई शिक्षा दिनु पुरै परिवारलाई शिक्षित पार्नु हो” भन्ने भावनाले प्रेरित भई, “जनताहरु शिक्षित भएमा आफुहरुको शासन धेरै टिक्दैन तसर्थ विद्यालय खोल्नु उचित हुन्न भन्ने आफ्ना भाई भारदारहरुको सुझावको वेवास्ता गर्दै” तत्कालिन राणा प्रधानमन्त्री पद्मशम्शेर जवराले आफ्...