मुरारीराज मिश्र

       ✍️ मुरारीराज मिश्र “मरें नि बाबा !” जङ्गलभित्र आवाज गुञ्जियो ।  चरिरहेका खरायोका बथान आवाज आएतिर दाैडिए । रक्ताम्य टाउको समातेर एउटा खरायो आँपकाे रुखकाे छेउमा लडिरहेको थियो । रुख नजिकैको चाैरमा बाँदरका झुन्ड पाकेका आँप स्वाद लिएर चुसिरहेका थिए । “कसरी टाउको फुट्याे हँ तेरो ?” बुढा खरायोले घाइतेलाई साेधे । “यता खेल्दै थिएँ, यी बाँदरले आँप झार्न हानेका ढुंगाको झटाराेले लागेर फुट्याे ।” घाइतेले जवाफ दियाे । “तिमीहरूका कारण यसको टाउको फुटेछ, त्यसैले, ओैषधी उपचार गराउने र क्षतिपूर्ति तिर्नु तिमीहरूकाे कर्तव्य हाे !” बुढा खरायोले बाँदरहरूतर्फ हेर्दै भने । देख्दैमा रिसाहा झैं लाग्ने एक ढेडु बाँदर जङ्गियाे “किन गर्ने हामीले ? यसलाई ढुंगा ताकेर हानेका हाैं र ?”  ढेडुकाे जवाफमा सहमति जनाउँदै सबै  बाँदरहरू गलल्ल हाँसे । “हेर बाबु, आखिर याे घटना तिमीहरूको कारणले नै भएको हाे । जिम्मेवारी त लिनैपर्छ नि !” बुढा खरायोले सम्झाउँदै भने । “हाम्राे उद्देश्य आँप झार्नु थियो, झारियाे । अरू कताकता के-के भयाे, कसले कसलाई के-के गरे हामीलाई त्यसको के मतलव ?” ढेडुले आँपका...

              ✍️ मुरारीराज मिश्र शीतकाे  थाेपा सरी  ढलपल  देख्छु लजायाै कि क्या हाे अलमल देख्छु  ओठ टाेक्दै जब मुसुक्क हाँस्छेउ आफ्नै  मनभित्र  हलचल  देख्छु  रूपको बयान खै कसरी गरूँ पूर्णचन्द्र  झैँ  झलमल  देख्छु निस्कन्छाै जब तिमी बजारमा  सर्वत्र  तिम्रै   छलफल  देख्छु  चैन छैन याे मनमा हिजोआज जताततै  तिमी  हरपल  देख्छु चित्त काटिन्छ जब ती आँखामा  मोती  झैं  आँसु  टलपल  देख्छु ।                  *** गारखापत्र शनिबारमा प्रकाशित २०८२-१२-१४

           ✍️ मुरारीराज मिश्र “हेर त ! सडकपारीकाे त्याे पसलबाट निस्कने तिम्रा दिदी-भिनाजु हैनन् भन्या ?” राजनले पत्नी उमासंग भन्याे । “हाे त नि ! साँच्चै, के किन्न आएछन् त यहाँँ !” रमाले जिज्ञासा मिश्रित जवाफ फर्काइन् । बाटो काटेर पारी पुग्दा दिदी-भिनाजु गइसकेका भएतापनि उनीहरू जिज्ञासावश पसलमा छिर्छन् र साेध्छन् “साहुजी, भर्खरै झाेला बाेकेर यहाँबाट निस्केका दुईजनाले के किनेर गए ?” “के काे किन्नु ! ल्यापटप बनाउन आएका थिए, बनाउनुभन्दा नयाँ किन्नै उचित हुने खालको सामान रैछ ! रकमको जाेहाे गरेर आउँछाैं भनेर गए !” पसलेले उत्तर दियो ।  “उनका घरमा दुई-तीनवटा ल्यापटप थियो त, फेरि किन चाहिएछ अर्काे ?” राजनले पत्नीसंग भन्याे ।  याे सुनेर पत्नीभन्दा अगाडि नै पसले जवाफ फर्कायाे “अँ, थियो रे ! खै, कुनै नातेदारले केही दिनकाे लागि जरुरी पर्‍यो भनेर लगेकाे रैछ, सात-आठ महिना बित्दा पनि फर्काएनछ । के गर्नु, आफन्त रिसाउने डरले मुख खाेलेर माग्न पनि सकिएन भनेर आपसमा कुरा गर्दैथे ।” पसलेकाे भनाइ सुनेर उमाले पतिसंग भनिन् “सुन्नुभयाे नि ! उनीहरूकाे अनलाइनकाे काम छ, अप्ठ्य...

             ✍️ मुरारीराज मिश्र अस्पतालकाे आइसीयूमा एक अचेत बिरामी भेन्टिलेटरकाे सहायताले जेनतेन श्वास फेर्दै थियो । “सास छउन्जेल आश हुन्छ । नआत्तिनुस्, हामी ठीक पारिहाल्छाैं नि ।” डाक्टरकाे यस्तो आश्वासन पाएका आफन्तहरू, प्रेस्क्रिप्सन र झोलाका-झोला औषधि बोकेर भागदौडमा देखिन्थे । बिरामीका दाइ, भतिजोले ल्याएकाे औषधिको थुप्रो हेर्छन् र हैरानी मिसिएको स्वरमा भन्छन् “मजस्तो तन्दुरुस्त मान्छेले दिनभर लगातार खाएपनि नसकिने यत्रो औषधि, बेडमा मुढाे लडे झैं लडेकाे मान्छेले कसरी खान्छ होला खै ?” भतिजो निरुत्तर हुन्छ ! साँझपख नर्स भित्री बाटो हुँदै फार्मेसी पुगेर झोला बुझाउँछिन् । पसलेले काउन्टरबाट झिकेर एउटा मुठा उनलाई दिन्छ । गेटमा डाक्टर कुरिरहेकाे थियो । नर्सले मुठा आधा पारेर डाक्टरलाई दिन्छिन् । “एउटा बिरामीमै यस्तो कमाइ ! सबै बेड भरिएको भए त हामी छिट्टै करोडपति हुने रैछाैं, कसाे सिस्टर !” डाक्टरले मुठाे समात्दै भन्छ ।                              ****** प्रदीप सापकोटाजीकाे ई-खबर...

        ✍️ मुरारीराज मिश्र   यात्रामा जाने तानाबाना बुनिदै थियोे । अनायास मनले प्रश्न गर्‍याे “तँ यात्रा किन गर्छस् ? प्रकृतिलाई नजिकैबाट नियाल्न ? ईश्वर भेट्न ? कि आफूलाई आफूले नियाल्न ?”  यात्रालाई कहिल्यै यसरी गहिरिएर नसाेचेकाे म, आफ्नै मनले साेधेकाे प्रश्न सुनेर झस्किएँ ! साेच्न लागें “साँच्चै, म किन घर छाेडेर समयसमयमा यात्रामा निस्कन्छु ? मेराे यात्राको उद्देश्य के हाे ? यात्राले मलाई बोलाउँछ कि म नै यात्रामा गइरहेको हुन्छु ? यात्राबाट मैले के पाउँछु ? के गुमाउँछु ? मनमा यस्तै-यस्तै प्रश्नहरूको लाइन लाग्छ । यसअघिका यात्रा अगाडि, मनमा यस्ता भावनाहरूकाे कम्पन आएका थिएनन् तर आज भने स्पष्टै महसुस गरिरहेको थिएँ । यात्राको प्रत्येक पाइला, मनको एउटा तह खोलिँदै जाने प्रक्रिया जस्तै लाग्छ मलाई ! “जीवन पनि यस्तै हैन र ? कहिले अघि बढ्छ कहिले  रोकिन्छ, फेरि बढ्छ । कहिले उफ्रिन्छ कहिले शान्त हुन्छ ।” मनले फेरि प्रश्न गर्छ । यात्रा संधै नयाँ ठाउँकाे मात्रै हुँदैन । कहिले रहरले त कहिले करले पनि यात्रामा जानुपर्ने हुन्छ । पहिले पुगेका स्थानमा पनि पटकपटक गइन्छ । न...

"वागमतीकाे निर्मलता र गुहेश्वरी वरिपरिकाे परिवेश "                                  ✍️ मुरारीराज मिश्र बाल्यकालका केही दृश्यहरू यस्ता हुन्छन्, जसलाई स्मृतिले समयसँगै झिनो पार्दैन, बरु अझ प्रखर तुल्याउँछ । गुहेश्वरी मन्दिर र वरिपरिको परिवेशसँग जोडिएका मेरा केही स्मृतिहरू पनि यस्तै छन् । हरेक पटक सम्झिँदा तिनले हरियाली दृश्य, माटोको सुगन्ध, निर्मल पानीको चिसोपन र विश्वासको पवित्रता समेटेर ल्याइदिन्छन् । पचास-बाउन्न वर्ष अघिको समय । गुहेश्वरी मन्दिरको उत्तरी र पूर्वी किनार, आज जहाँ घर, बाटो र पसलले भरिएको छ, त्यो बेला हरियालीले ढाकिएको थियो । वागमती पारि फैलिएका खेतहरू मानौँ आकाशबाट झरेका हरिया ओछ्यानजस्तै देखिन्थे । धान, गहुँ, आलु र अन्य तरकारीका बालीहरू ऋतु अनुसार खेतमा लहराइरहेका हुन्थे । फाट्टफुट्ट रहेका माटोले बनेका झुपडी र परालका छाना प्रकृतिको विशाल काखमा बास बसेका शिशुजस्तै लाग्थे । त्यो समय वागमती शुद्ध र पारदर्शी थियो । हामी त्यही पानी पिउन्थ्यौं, नुहाउँथ्यौं, कपडा धुन्थ्यौं । असला, सिङ्गे, हिले ...

            ✍️ मुरारीराज मिश्र “हा हा हा हा…” मार हान्नै लागेकाे बेला अचानक अनाैठाे प्रकारको हाँसोकाे आवाज सुनिएपछि खुकुरी समातेका उसका दुबै हात राेकिए । एकजनाले पछाडिबाट दुईटै खुट्टा समातेको, दाेस्राेले घाँटीमा डाेरीले बाँधेर तानिरहेकाे र तेस्रोले गर्धनमा खुकुरीकाे मार हानेर काटिनै लागेको अवस्थाकाे खसी खित्का छोडेर हाँस्दैथ्याे । त्याे देखेर खुकुरी उज्याएको मानिसले आश्चर्य मान्दै सोध्यो "ए खसी ! मृत्युको मुखमा पर्न लागेको बेलामा पनि तँ किन यसरी हाँसेको हँ ?" “तिमीहरूको भविष्य सम्झेर हाँसेकाे हुँ” खसीले जवाफ दियो । “हाम्रो भविष्य सम्झेर रे !” उसले नबुझेको भावले खसीलाई हेर्‍यो । खसीले भन्यो "हेर मनुज  ! मैले जीवनमा कसैलाई सताएको, रुवाएको, चित्त दुःखाएको, लुटेको र ठगेको छैन । केवल घाँस-पात खाएर जीवन बिताएको छु र पनि मलाई यस्तो दर्दनाक मृत्यु मिल्दैछ ! अब तिमी नै साेच त, दिन-रात मजस्ता निरपराध प्राणीलाई मार्ने तिमीजस्ता हृदयहीन निर्दयी मनुष्यको मृत्यु कस्तो होला ? त्यै साेचेर हाँस्दैछु !" (उमामहेश्वर मार्ग, कुमारीगाल, काठमाडौं-७) दायित्वमा प्रकाशि...